Hàng năm, Việt Nam phải nhập khẩu khoảng 2 triệu tấn urê; 500 nghìn tấn DAP và một lượng tương đương như vậy các loại phân bón khác.

Vẫn thật giả lẫn lộn

Theo ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, do giá dầu thế giới liên tục tăng thời gian qua kéo giá phân bón đầu vào cũng tăng theo nên một số doanh nghiệp đã lạm dụng đưa ra thị trường sản phẩm phân bón kém chất lượng. Qua kiểm tra trên toàn quốc, Cục Trồng trọt đã xác định một số sản phẩm trong nước và nhập khẩu kém chất lượng. “Chúng tôi sẽ cố gắng trong thời gian sớm nhất để công bố cụ thể những sản phẩm của những doanh nghiệp không đảm bảo chất lượng trên các phương tiện truyền thông để bà con biết”.

Ông Ngọc cho biết, nhiều loại phân bón thiếu hàm lượng, thành phần như đã đăng ký, trong đó có cả sản phẩm trong nước sản xuất và sản phẩm nhập khẩu.

Ông Bùi Huy Hiền, Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cho biết trong 7 đầu năm 2008, chúng ta đã nhập khẩu tổng cộng 2,377 triệu tấn phân bón các loại. Trong đó urê nhập 575.000 tấn (223 triệu USD), Sufat nhập 474.000 tấn (125 triệu USD), DAP nhập 346.000 tấn (309 triệu USD), các loại phân hỗn hợp NPK là 151.000 tấn (83 triệu USD). Riêng Kali và các chế phẩm phân khác chúng ta phải nhập 832.000 tấn (398 triệu USD). Trong đó, nhập từ Trung Quốc là thị trường nhập khẩu chính với 53,7% tổng lượng phân bón nhập khẩu. Kế đến là Liên bang Nga với 10,9%, Hàn Quốc 5,3%... Đó là chưa tính đến số tiền gần 200 triệu USD khác phải bỏ ra để nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật và các vật tư nông nghiệp khác.

Đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan đến đời sống sản xuất của nông dân, vốn chiếm trên 70% dân số. Trong khi nhiều loại phân bón vẫn phải nhập khẩu nhưng các văn bản pháp lý về quản lý mặt hàng phân bón còn rất mỏng. Ông Nguyễn Văn Bộ, Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, văn bản quản lý xuất, nhập khẩu phân bón phải được nâng lên thành Pháp lệnh. “Với 300 nhà máy sản xuất phân bón, hơn 20 văn phòng đại diện và hơn 30 nhà nhập khẩu hiện nay, về mặt văn bản pháp quy chúng tôi cho rằng vẫn chưa đủ mạnh để quản lý”- ông Bộ bày tỏ ý kiến của mình.

Hiệu suất sử dụng phân bón chưa cao

Ông Nguyễn Văn Bộ, Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho biết, tổng lượng phân bón sử dụng ở Việt Nam trung bình khoảng 7,7 triệu tấn/năm. Kết quả nghiên cứu mới nhất cho thấy trung bình hiệu suất sử dụng phân bón chỉ được trên 40%. Ở một số vùng còn thấp hơn. Điều này gây lãng phí rất lớn. Bởi chúng ta phải tốn tiền để nhập khẩu phân bón đồng thời lại gây ra những ảnh hưởng đến môi trường do phân bón bị rửa trôi, tích tụ ở nguồn nước ngầm, nước mặt ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản và nguồn nước sinh họat. Một trong những giải pháp hiện nay cần tiến hành đó là nâng cao hiệu suất sử dụng phân bón, giảm chi phí cho người sản xuất đồng thời giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Theo ông Bộ, năm 2008 có nhiều biến động vô cùng bất lợi cho người sản xuất nông nghiệp. Vì chi phí phân bón trong cơ cấu giá thành tuỳ theo loại cây trồng có thể biến động từ 30-70% trong chi phí vật chất. Giá phân bón một số loại chủ lực như urê, DAP tăng gấp 2-3 lần. Điều này dẫn đến giá thành sản phẩm cao, trong khi năng lực tăng cường cho sản xuất, đầu tư của người nông dân lại không lớn.

Hiện sản xuất phân bón hàng năm của Việt Nam chỉ đáp ứng được khoảng 45% nhu cầu trong nước, còn lại nước ta phải nhập khẩu phân bón khoảng 2 triệu tấn/năm với giá trị 1,4 -1,5 tỉ USD. Một số loại phân bón như Kali và DAP nước ta phải nhập khẩu hoàn toàn. Theo tính toán, từ nay đến năm 2010, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu mỗi năm trên 500.000 tấn phân bón các loại. Việc nhập khẩu này sẽ tiếp diễn đến 2015 và thậm chí cả đến năm 2020.

Cần các sản phẩm thay thế

Ông Nguyễn Trí Ngọc cho rằng: “Trong tình hình hiện nay, để kiềm chế lạm phát tăng hiệu quả sử dụng phân bón, người nông dân có thể dùng nhiều loại phân bón sản xuất trong nước như NEB 26 để tăng năng suất cây trồng, tiết kiệm chi phí sản xuất”.

Qua kết quả nghiên cứu và thử nghiệm tại một số tỉnh như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Tuyên Quang… các nhà khoa học của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã đưa ra kết luận: NEB 26 có những tính năng vượt trội như: NEB làm giảm 50% đạm urê bón cho cây trồng; tăng năng suất cây trồng và chất lượng nông sản; giảm mức đầu tư thuốc bảo vệ thực vật đến mức 80%; không gây bạc màu đất…/.