Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú, Phó trưởng Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại trung ương (Ban Chỉ đạo 127/TW) đã nhận định như vậy tại hội nghị triển khai công tác những tháng cuối năm 2008, tổ chức tại Hải Phòng hôm qua 6-8.

Phía Bắc: “Nhức nhối” than xuất lậu

Theo Ban chỉ đạo 127/TW, trong thời gian qua, tại tuyến biên giới phía Bắc nổi cộm lên tình trạng xuất lậu than tại địa bàn tỉnh Quảng Ninh với diễn biến hết sức phức tạp, từ nhiều nguồn khác nhau: Một số tổ chức đã ký hợp đồng với Tập đoàn Than Khóang sản Việt Nam (TKV) khai thác và móc ngoặc với các đơn vị khác để đưa than ra ngoài; một số doanh nghiệp ngoài TKV thấy khu vực có than thì lập dự án phát triển lâm nghiệp và khai thác; một số doanh nghiệp (điện, phân bón, xi măng, giấy) được cung ứng than với giá ưu đãi có thể đã bán lại lượng than ra ngoài; một số đầu nậu tổ chức khai thác bất hợp pháp ở các “lò thổ phỉ”; một số hộ dân sinh sống ở các khu vực có than đã đào bới than lộ thiên… là nguồn trôi nổi rồi mua hóa đơn để hợp thức nguồn gốc, sau đó xuất đi Trung Quốc.

Mới đây nhất, lực lượng chức năng đã bắt giữ 104 tàu than đang chạy trên vùng biển Quảng Ninh từ huyện Vân Đồn đến khu vực cảng Vạn Gia, Móng Cái; có 73/104 tàu xuất trình hóa đơn, chứng từ và chỉ có 3 tàu đầy đủ giấy tờ hợp lệ. Sự việc vẫn đang được điều tra, làm rõ nhưng đến nay, sau gần 2 tháng, TKV lại có công văn đề nghị với UBND tỉnh Quảng Ninh và các cơ quan quản lý nhà nước về việc cho tàu S1 vào nhận than ở vùng khai thác Đông Triều, làm thủ tục xuất than ở cảng Cẩm Phả, sau đó cho tàu đi theo đường biển Vạn Gia. Trao đổi với PV Báo SGGP, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Quảng Ninh Nguyễn Đăng Trưởng cho biết đề nghị này đang được xem xét, nhưng có thể sẽ phải cho tái xuất qua cảng Vạn Gia vì vấn đề này ảnh hưởng đến đời sống mưu sinh của hàng chục ngàn người làm than. “Vấn đề là phải quản lý chặt chẽ và xác định rõ loại than nào được xuất theo đường tiểu ngạch bởi có những loại than thấp cấp (than tận thu) thị trường Trung Quốc vẫn có nhu cầu” – ông Nguyễn Đăng Trưởng cho biết.

Thực tế cho thấy, vừa qua, do kiểm tra gắt gao tại Quảng Ninh nên các đối tượng đã vận chuyển than từ Quảng Ninh và các tỉnh khác về Lạng Sơn để xuất lậu sang Trung Quốc (thường qua Tân Thanh vì đây là cặp chợ biên giới, việc qua lại như lối mở). Ngoài than, còn có xuất lậu quặng sắt, quặng chì… trung bình từ 3.000-5.000 tấn/tháng, với phương thức mang vác nhỏ lẻ qua các đường mòn dọc khu vực Tân Thanh, các cột mốc số 05, 06 thị trấn Đồng Đăng - Cao Lộc.

Chưa có chế tài, khó xử

Có thể nói, chưa năm nào, công tác kiểm tra giá, chống đầu cơ, găm hàng, ổn định thị trường lại “nóng bỏng” như 7 tháng đầu năm 2008. Nổi lên là cơn sốt giá gạo trong những ngày cuối tháng 4. Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú cho biết, Ban Chỉ đạo 127/TW và Bộ Công thương đã nhanh chóng chỉ đạo lực lượng QLTT cả nước nắm tình hình và kiểm tra, xử lý những hiện tượng đầu cơ, găm hàng nhằm ổn định giá gạo trên thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ; tập trung kiểm tra tình hình bán gạo trên địa bàn qua việc thực hiện niêm yết giá và bán theo giá niêm yết; phối hợp cùng cơ quan công an kiểm tra, phát hiện các chủ đầu nậu có hành vi đầu cơ, găm hàng, ép giá, tập trung kiểm tra các kho, vựa, các đại lý có quy mô lớn phát luồng trên địa bàn. Tuy nhiên, qua kiểm tra, các vi phạm chủ yếu là không ghi chép đầy đủ sổ sách, không xuất hóa đơn hàng theo quy định, vi phạm quy định về thuế.

Ông Lê Xuân Đài, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT TPHCM cũng bày tỏ bức xúc vì chưa có chế tài cụ thể đối với những hành vi này. Trong đợt sốt giá gạo đó, lực lượng QLTT thu giữ 200 tấn gạo nhưng muốn “xử nghiêm” cũng không biết xử thế nào. Cuối cùng, Chi cục cũng chỉ xử phạt được hành vi không niêm yết giá với mức phạt thì quá “nhẹ nhàng”: từ 300.000-500.000 đồng và đề nghị cơ quan thuế truy thu thuế… Theo ông Lê Xuân Đài, từ nay đến cuối năm, diễn biến đầu cơ, găm hàng sẽ tiếp tục phức tạp nên đề nghị cần nhanh chóng ban hành quy định chế tài xử phạt hành vi tăng giá quá mức, đầu cơ, găm hàng và tung tin thất thiệt.