Trong thông điệp được háo hức chờ đợi nhất trong chuyến công du hai ngày tới Moscow, TT Obama đã nhấn mạnh vị trí của Nga như “một cường quốc” nhưng cũng khẳng định rằng hai nước không tránh khỏi những bất đồng.

Bài phát biểu của ông chủ Nhà Trắng trước đông đảo sinh viên từ Trường Kinh tế Mới diễn ra khi ông Obama tìm kiếm khôi phục quan hệ với Nga vốn căng thẳng bởi một loạt các cuộc khủng hoảng trong thập kỉ qua.

“Mỹ muốn một nước Nga hùng mạnh, hòa bình và thịnh vượng. Chúng tôi thừa nhận lợi ích trong tương lai sẽ đến từ quốc gia Nga hùng mạnh và đầy sức sống,” ông Obama nói trước hơn 1.000 người tại trung tâm hội nghị Gostiny Dvor ở trung tâm thủ đô Moscow.

Ông thừa nhận những bất đồng trong việc thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài giữa hai kẻ thù ác liệt trong quá khứ nhưng cho biết Nga và Mỹ hiện có “những lợi ích” về các vấn đề quan trọng trong thế kỉ 21.

Những thử thách mà thế giới hiện đại đang phải đối mặt “yêu cầu sự hợp tác toàn cầu và sự hợp tác này sẽ mạnh hơn nếu Nga giữ vị trí thích hợp như một cường quốc”, ông Obama nhấn mạnh.

Nga từng nhiều lần bị phương Tây chỉ trích vì thiếu nền tự do dân chủ đầy đủ dưới thời cựu Tổng thống Vladimir Putin – người hiện giữ chức Thủ tướng Nga – và đương kim Tổng thống Dmitry Medvedev.

Ông cũng nhắm tới tình trạng tham nhũng – vấn đề vốn được coi là một trong những tai họa của xã hội Xô Viết và là điều mà TT Medvedev cam kết chấm dứt.

“Mọi người ở mọi nơi khác nhau đều có quyền kinh doanh hoặc học tập mà không phải trả tiền đút lót,” ông Obama khẳng định.

“Loại hình tương lai nào mà Nga sẽ có? Loại hình tương lai nào mà Nga và Mỹ sẽ cùng có? Trật tự thế giới nào sẽ thay thế Chiến tranh Lạnh? Những câu hỏi đó hiện vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng,” TT Obama cho biết.

Ông cũng cho hay, Nga phải tôn trọng chủ quyền của các quốc gia láng giềng Xô Viết cũ thân phương Tây của họ - Gruzia và Ukraine – và thừa nhận việc Nga phản đối Mỹ về kế hoạch phòng thủ tên lửa tại châu Âu.

Trước đó, ông Obama đã có cuộc gặp đầu tiên với Thủ tướng Putin – người đã phát biểu với Tổng thống Mỹ rằng Moscow quan tâm đến ông trong việc cải thiện quan hệ song phương.

Ông Obama đã ca ngợi ông Putin vì những “việc làm phi thường” của ông với tư cách là tổng thống trong nhiệm kì 2000-2008 và hiện trong chức vụ mới là Thủ tướng Nga. Đáp lại, ông Putin nói với TT Obama rằng: “Chúng tôi kết hợp danh tiếng của ngài với hi vọng phát triển quan hệ hai nước.”

Ông Obama cũng đã gặp cựu lãnh đạo Xô Viết Mikhail Gorbachev và trong cuộc gặp riêng đã hội đàm với các nhà hoạt động chính trị - xã hội phe đối lập, trong đó có những người chỉ trích Kremlin mạnh mẽ như “vua cờ” Garry Kasparov và cựu Phó Thủ tướng Boris Nemtsov.

Tuy nhiên, trong một cuộc gặp với các nhà hoạt động chính trị xã hội, ông đã ca ngợi TT Medvedev về việc thực hiện các bước đi “để các nhóm xã hội dân sự có thể đóng vai trò tích cực hơn vì lợi ích của nhân dân Nga”.

Tại một diễn đàn kinh doanh, ông Obama cũng tuyên bố rằng hai bên có thể làm tốt hơn nhiều so với giá trị kim ngạch thương mại hàng năm của hai nước là 36 tỷ USD.

Hôm 06/7, Tổng thống Obama và Medvedev đã thông báo một thỏa thuận mang tính chất bước ngoặt về việc quá cảnh hàng hóa quân sự Mỹ tới Afghanistan qua Nga và cũng đưa ra tuyên bố về việc thay thế hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân có từ thời Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cảnh báo rằng tham vọng cắt giảm vũ khí này có thể bị ảnh hưởng nếu Mỹ theo đuổi kế hoạch triển khai các căn cứ phòng thủ tên lửa tại CH Czech và Ba Lan.

“Nếu các đối tác của chúng tôi quyết định cho Mỹ thành lập một hệ thống phòng thủ tên lửa tại quốc gia mình thì điều này rõ ràng tạo ra những nghi ngờ nghiêm trọng về triển vọng thành công của kế hoạch cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược,” Ngoại trưởng Nga Lavrov cho hay.