Sự nổi dậy của Trung Quốc – tâm điểm của Mỹ, Nhật

Dựa theo một báo cáo kinh tế, ngay từ năm 1995, Trung Quốc đã sẵn sàng vượt qua Nhật Bản, trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 trên thế giới. Báo cáo này thêm rằng Ấn Độ sẽ bỏ xa Nhật Bản trong sự kỳ vọng trở thành nền kinh tế thứ 3 của thế giới năm 2006. Cả Trung Quốc và Ấn Độ đều sẽ vượt lên như là những trụ cột mới về tốc độ tăng trưởng kinh tế trên toàn thế giới. Hai quốc gia này đang dần thay thế Mỹ và các nước phát triển khác. Đầu năm 2007, Ngân hàng Credit Suisse (Thụy Sỹ) nhận định, năm 2015 Trung Quốc sẽ trở thành thị trường tiêu dùng lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ. 
   
Dự kiến, tiêu thụ tại nền kinh tế khổng lồ này sẽ chiếm 14,1% tổng mức tiêu dùng của nền kinh tế thế giới vào năm 2015, cao hơn so với của Nhật Bản, Đức, Anh và Italia. Trong khi đó, tỷ trọng tiêu dùng của Mỹ sẽ giảm từ 42% năm 2006 xuống 37,7%.

Credit Suisse cũng dự báo, Trung Quốc sẽ trở thành thị trường tiêu dùng lớn thứ ba thế giới sau Mỹ và Nhật Bản vào năm 2010. Năm 2007, Trung Quốc cũng đã vượt qua Mỹ trở thành quốc gia có nhiều đóng góp nhất đối với tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới.
 
Sự phát triển vượt bậc về kinh tế của đất nước đông dân nhất thế giới đã kéo theo hàng loạt các phát triển khác ở nhiều lĩnh vực trong đó có quân sự quốc phòng. Sự vươn lên của Trung Quốc trong lĩnh vực này đã làm các cường quốc dấy lên những mối lo ngại không kém so với việc lo ngại Trung Quốc trở thành siêu cường về kinh tế của thế giới. Một loạt các động thái quân sự của Trung Quốc những năm gần đây đã gây ảnh hưởng đến tình hình chính trị quân sự của nhiều quốc gia.

Trung Quốc liên tục củng cố vị thế của mình trên thị trường vũ khí thế giới với tư cách là một trong những nhà xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới. Tình hình nêu trên khiến các nhà lãnh đạo chính trị quân sự Mỹ cảm thấy rất lo lắng. 
 
Báo Thời báo Đài Loan cho biết, tháng 10 vừa qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã đưa tin về việc Trung Quốc dự định bán cho Iran 24 máy bay J-10. Bên cạnh đó, một số chuyên gia đã đưa ra dự kiến rằng, thông tin về hiệp ước với Iran đã được ban bố nhằm mục đích gây áp lực trực tiếp đối với Mỹ và gây ảnh hưởng đối với kế hoạch cung cấp máy bay tiêm kích F-16C/D của Mỹ cho Đài Loan.

Trước đây, Trung Quốc cũng đã bán trang thiết kỹ thuật quân sự và các loại vũ khí khác cho Iran. Khi đó, Mỹ đã hơn một lần bày tỏ sự lo lắng của mình đối với kế hoạch của Bắc Kinh. Khả năng tiếp tục bán vũ khí do Trung Quốc sản xuất cho Iran, trong đó có tên lửa điều khiển tầm xa, đạn xuyên thép, súng phóng lựu đạn phản lực, pháo tên lửa và súng trường, gây ra mối lo ngại lớn hơn cả đối với Mỹ, bởi vì vũ khí Trung Quốc sẽ trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với Lực lượng Vũ trang Mỹ.

Bên cạnh đó, những dữ liệu của Ban Nghiên cứu Nghị viện Mỹ cho biết, trong những năm gần đây xuất khẩu quốc phòng Trung Quốc hàng năm đạt gần 1,3 tỷ USD. Trung Quốc đang tích cực cung cấp đạn dược, trong đó có vũ khí tên lửa cho các nước đang phát triển. Khối lượng xuất khẩu vũ khí của Trung Quốc đứng thứ năm trên thế giới. So với Mỹ và Nga, xuất khẩu vũ khí Trung Quốc hiện giờ vẫn không có gì đáng kể. Tuy nhiên, mối lo ngại thực sự của Mỹ lại ở chỗ phạm vi địa lý mà Trung Quốc cung cấp vũ khí – Iran, CHDCND Triều Tiên và một vài nước “gây khó chịu” đối với Washington.

Có lẽ, Trung Quốc dự định tận dụng sự hợp tác kỹ thuật quân sự với chính phủ các nước mang tính chất là công cụ tích cực kìm hãm xuất khẩu vũ khí phòng thủ của Mỹ sang các nước thuộc “vùng quan tâm” của Trung Quốc. Đã nhiều năm nay Trung Quốc phản đối kịch liệt việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, tuy nhiên nước này lại không có những đòn bẩy thiết thực để phản đối kế hoạch của Mỹ. Nhưng thời gian gần đây tình hình đã thay đổi. Những thành tựu thực sự của ngành công nghiệp trong nước Trung Quốc và mở rộng hợp tác kỹ thuật quân sự tạo điều kiện cho Bắc Kinh tính đến khả năng phong tỏa việc bán các loại vũ khí riêng lẻ của Mỹ cho Đài Loan.

Chính những phát triển vượt bậc của Trung Quốc phần nào đã tạo ra những thay đổi liên tục về cân bằng quyền lực toàn cầu có thể làm gia tăng sự phát triển và va chạm giữa các quốc gia. Thách thức ghê gớm nhất mà chính sách ngoại giao của Nhật Bản đang phải đối mặt  sẽ là làm thế nào để giải quyết vấn đề Trung Quốc khi Trung Quốc trở thành trụ cột mới của thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc làm thế nào để xây dựng “những mối quan hệ chiến lược có lợi cho cả đôi bên”.

Tuy nhiên, sự hình thành chính sách ngoại giao của Nhật Bản – mối quan hệ hữu nghị giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ - vẫn được giữ nguyên không thay đổi. Có thể đoán trước được trong tương lai sẽ không có sự thay đổi nào về khả năng Nhật Bản vẫn là một đồng minh của Hoa Kỳ. Điều này sẽ rất cần thiết khi mối quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc đứng trên bờ vực của sự sụp đổ hoàn toàn.

Lập luận này được đưa ra dựa trên việc Thủ tướng Nhật Yasuo Fukada kêu gọi giữ liên minh giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ và mối quan hệ của Nhật Bản với các nước láng giềng Châu Á.

Mối lo ngại về khả năng Trung Quốc nổi dậy như là một siêu cường mới của thế giới có thể làm cho Hoa Kỳ ít bận tâm hơn với Nhật Bản.

Sự thoái trào của một bá chủ, sự nổi lên của một cường quốc mới…chắc chắn sẽ đưa cục diện thế giới sang một trang mới, tuy nhiên “trang mới” này sẽ như thế nào còn là một câu hỏi lớn chờ lời giải đáp.