Các thành viên tham gia đàm phán dự định sẽ trình lên Tổng thống 2 nước Nga và Mỹ phương án START sơ bộ vào tháng 9. Tuy nhiên, Moscow và Washington không thể nhất trí về mức độ cắt giảm phương tiện chuyên chở, các quy tắc kiểm soát đầu đạn hat nhân. Điều này có thể phá vỡ toàn bộ tiến độ chuẩn bị thỏa thuận mà lãnh đạo 2 nước đã đề ra.

Tham gia đàm phán lần này phía Mỹ có đoàn chuyên gia cấp cao do Thứ  trưởng Ngoại giao kiêm Viện trưởng Viện Vũ trụ Carnegie Rose Gottemeller làm trưởng đoàn. Phía Nga do Vụ trưởng Vụ An ninh và giải giáp vũ khí Anatoly Antonov dẫn đầu đoàn đàm phán.

“Hội đàm đã bắt đầu và diễn ra theo đúng kế hoạch và chương trình nghị sự rất phong phú: bao gồm các phương diện khác nhau của thỏa thuận tương lai”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Andrei Nesterenko nói với Nhật báo Kommersant hôm 31/8. Ông không tiết lộ chính xác các luận điểm của văn kiện cần thống nhất trong quá trình hội đàm. “Do tính nhạy cảm của vấn đề thảo luận nên có quyết định chỉ được công bố sau khi thỏa thuận đạt được”, nhà ngoại giao Nga giải thích.

Nhật báo Kommersant còn cho biết thêm, các nhà ngoại giao Nga và Mỹ cố gắng trình lên Tổng thống Nga và Mỹ phương án sơ bộ thỏa thuận START mới, trong đó xác định những thông số cơ bản về đầu đạn hạt nhân và phương tiện chuyên chở cần cắt giảm. “Dự kiến, dự luật này sẽ được trình lên 2 TT trước hội nghị thượng đỉnh G20 diễn ra vào ngày 24-25/9 tới”, một nguồn tin thân cận tiết lộ với Nhật báo Kommersant.

Như vậy, các nhà đàm phán còn tất cả hơn 3 tuần nữa nhưng cho đến hôm nay họ vẫn chưa đi đến sự thống nhất nào về tất cả các vấn đề quan trọng nhất. Một trong những vấn đề đó là cắt giảm phương tiện chuyên chở chiến lược. Những bất đồng nghiêm trọng này trở nên rõ ràng sau khi TT Nga và Mỹ đã kí thỏa thuận mang tên: “Cách hiểu chung về vấn đề cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược” tại Moscow hồi đầu tháng Bảy. Nếu xét về số lượng đầu đạn hạt nhân cần cắt giảm thì 2 bên đã đạt được – 1500-1675 đầu đạn nhưng về số phương tiện chuyên chở cần cắt giảm thì Nga và Mỹ vẫn còn tồn tại bất đồng. Trong khi Nga đề nghị mức cắt giảm căn bản thì Mỹ muốn cắt giảm dừng lại ở con số 1100 phương tiện chuyên chở và đây là con số tương đương với số phương tiện chuyên chở mà Lầu Năm Góc sở hữu hiện nay.

“Rõ ràng bất đồng lớn nhất gặp phải là vấn đề thỏa thuận cắt giảm phương tiện mang đầu đạn hạt nhân. Chúng ta yêu cầu cắt giảm ở mức 500 nhưng Mỹ muốn giữ ở mức 1100 phương tiện chuyên chở. Vấn đề là ở chỗ liệu 2 bên có thành công để tìm ra con số trung bình hay không. Có cảm giác là Mỹ sẵn sằng đồng ý ở mức 900 phương tiện mang nhưng đối với chúng ta con số này là không thể chấp nhận được. Để đạt được sự nhượng bộ thì phương tiện chuyên chở sẽ cắt giảm ở mức 700. Nhưng Washington không sẵn sàng cho sự cắt giảm triệt để này”, Giám đốc viện Mỹ và Canada thuộc Viện hàn lâm khoa học Nga Sergei Rogov cho biết.

Bên cạnh đó, một nguồn tin cho hay, có thể vì những bất đồng nghiêm trọng hiện nay về START mà nhiệm vụ chuẩn bị xong văn kiện mới trước ngày 5/12 có thể không hoàn thành được.

Tất cả những bất đồng trên có thể ảnh hưởng tới tiến độ hội đàm thỏa thuận START mới. Vòng đàm phán thứ nhất bắt đầu vào tháng 5 và tính đến hội đàm ngày hôm qua là vòng đàm phán thứ 5 trong năm nay. “Khi chuẩn bị cho START-1, số lượng đoàn đại biểu lên tới 60-80 người mỗi bên và họ làm việc điều đặn tại Geneva. Trong khi đó, số lượng đại biểu Nga và Mỹ tham gia hội đàm về START 2 không nhiều và các cuộc gặp diễn ra trong thời gian ngắn – 2-3 ngày – tại Geneva”, một nguồn tin thân cận với Nhật báo Kommersant cho hay.