Đây chính là vấn đề được nhiều Đại biểu Quốc hội (QH) quan tâm trong các phiên họp những ngày gần đây.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế  Lê Quốc Dung phát biểu, thu ngân sách không những thiếu bền vững mà còn đáng ngại cả trước mắt và lâu dài. "Vì nếu trừ nguồn thu từ tiền sử dụng đất khoảng 22 nghìn tỷ thì nguồn thu nội địa từ bản thân nền kinh tế chỉ chiếm 46%. Trong đó các nguồn thu bấp bênh lại quá cao, chiếm tới 54% như mua bán dầu thô, bán than, thuế xuất nhập khẩu, thu vay, thu viện trợ v.v...".

Năm 2008, thị trường Bất động sản đóng băng nhưng thu từ đất tăng 33% so với dự toán. "Nghĩa là các địa phương đã chuyển mục đích sử dụng nhiều diện tích đất đai, nhất là đất lúa để tăng thu ngân sách cho những năm qua là quá lớn, không cơ bản, gây phức tạp, quá lộn xộn và lãng phí".

Ông Dung hy vọng, Chính phủ sớm có kế hoạch tạo nguồn thu mới, cơ cấu lại nguồn thu ngân sách cho bền vững và công bằng theo hướng bên cạnh các biện pháp chống thất thu, xóa bao cấp thì cần xây dựng mới và nâng mức thu các sắc thuế, phí, tăng thu các lĩnh vực sử dụng nhiều tài nguyên, nhiều phúc lợi công cộng làm ô nhiễm môi trường và các tầng lớp dân cư có mức sống cao. Đặc biệt, cần giảm dần nguồn thu từ việc bán các tài nguyên, nguyên liệu thô, giảm dần nguồn thu tiền sử dụng đất.

Trước đề nghị giải trình phương án điều chỉnh ngân sách khi giá dầu thô giảm và nguy cơ thiểu phát 2009, Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh cho biết, nếu dự báo để đưa ra xây dựng dự toán  ở mức cao, nhưng thực tế thực hiện ở mức thấp thì rất bị động trong điều hành. "Vì vậy, Chính phủ dự kiến giá dầu thô 3 tháng cuối năm và năm 2009 sẽ ở mức 70 đô la/thùng, đồng nghĩa với việc sẽ giảm thu ngân sách khoảng 36 nghìn tỷ và gần như Bộ sẽ phải xây dựng lại một dự toán thu - chi ngân sách mới", ông Dung cho biết.

Để không giảm quá mức thu, Bộ Tài chính dự kiến sẽ tăng thuế nhập khẩu xăng dầu ở mức hợp lý, dự kiến xăng sẽ áp 25%, dầu diezel là 15%, dầu mazut và dầu hỏa sẽ là 25%.

Trước đó, Bộ đã có Quyết định số 95/2008/QĐ-BTC về việc điều chỉnh mức thuế suất - nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng thuộc nhóm 2710 tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi. Thuế xăng dầu được điều chỉnh lên mức 15%, các loại dầu nhẹ và chế phẩm như xăng động cơ có pha chì và không pha chì, loại cao cấp; xăng máy bay và các loại dung môi khác đều có mức thuế là 15%, nhiên liệu diesel dùng cho động cơ tốc độ cao và nhiên liệu diesel khác 10%.

Đồng thời với việc đó, năm 2009 Chính phủ cũng sẽ phải giảm chi đầu tư xây dựng cơ bản, chi một số chính sách, chế độ đã dự kiến.

Ông Ninh khẳng định, "Chính phủ sẽ cập nhật diễn biến của tình hình để có sự điều hành phù hợp, trường hợp nếu giá dầu thô giảm thấp hơn nữa thì tiếp tục điều chỉnh giá giảm chi tương ứng, trường hợp nếu giá dầu tăng cao hơn thì Chính phủ tiếp tục triển khai các chính sách đã dự kiến và đảm bảo các khoản chi đầu tư thường xuyên đã dãn. Mọi tình hình sẽ được báo cáo với Thường vụ QH và QH tại kỳ họp gần nhất".