Mối quan ngại lớn từ nhập siêu

Tháng 8 đã chứng kiến sự sụt giảm cả kim ngạch xuất khẩu lẫn nhập khẩu. Ước tính kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 6,1 tỷ USD, giảm 6,8% so với tháng 7, trong đó riêng xuất khẩu của doanh nghiệp có vốn nước ngoài không kể dầu thô đạt 2,2 tỷ USD. Tính chung 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 43,3 tỷ USD, tăng 39,1% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Cao Viết Sinh, nếu trừ đi những yếu tố tăng giá, tăng trưởng thực sự của xuất khẩu không thực sự khả quan. Minh chứng là các sản phẩm mũi nhọn đều sụt giảm về sản lượng xuất khẩu, nhưng do giá thế giới tăng nên kim ngạch vẫn tăng. Cụ thể dầu thô giảm 10,8% về lượng nhưng tăng 52% kim ngạch, gạo giảm 4,8% lượng nhưng tăng gần gấp đôi kim ngạch… Bình quân trong 8 tháng đầu năm, giá dầu thô tăng khoảng 71,2%, giá than đá tăng gấp đôi, giá gạo tăng gấp hơn 2 lần, giá café và cao su đều tăng trên 40% so với cùng kỳ năm 2007. Chỉ tính riêng do tăng giá các mặt hàng như dầu thô, than đá, gạo, café, cao su đã làm kim ngạch xuất khẩu tăng gần 5,6 tỷ USD, tương đương 18% tăng trưởng xuất khẩu. Nếu loại trừ đi những yếu tố tăng giá, tốc độ tăng trưởng thực sự của xuất khẩu chỉ đạt 21%.

Kim ngạch nhập khẩu tháng 8 cũng sụt giảm nhưng chỉ giảm 4,1% so với tháng 7. Tính chung 8 tháng, nhập khẩu ước đạt 59,3 tỷ USD, tăng 54,1% so với cùng kỳ năm 2007. Đặc biệt, khác với xuất khẩu, kim ngạch nhập khẩu chủ yếu tăng về lượng, ô tô tăng gấp 3 lần, máy móc thiết bị tăng 40,9%, thép các loại tăng 38,7%… Bên cạnh đó, sự tăng giá của một số mặt hàng như xăng dầu (tăng 68,5%, sắt thép tăng 29,5%…) cũng đã đưa kim ngạch nhập khẩu tăng thêm 5,4 tỷ USD, tương ứng 14% tăng trưởng nhập khẩu.

Sự tăng trưởng “đuối” hơn của xuất khẩu khiến nhập siêu tiếp tục tăng mạnh. Ước nhập siêu trong 8 tháng đã ở mức 15,97 tỷ USD, bằng 36,9% tổng kim ngạch xuất khẩu. Chiếm tỷ lệ nhập siêu lớn lại là các doanh nghiệp trong nước với 12,57 tỷ USD, chiếm 78,7% kim ngạch xuất khẩu.

“Nhập siêu sẽ có xu hướng tăng mạnh vào các tháng cuối năm, là mối quan ngại lớn tới tăng trưởng kinh tế và lạm phát”- Thứ trưởng Cao Viết Sinh cảnh báo.

Giải ngân cả năm sẽ rất thấp

Lũy kế chi đầu tư xây dựng cơ bản tính đến giữa tháng 8 theo báo cáo của Bộ Xây dựng mới chỉ đạt 57,4% dự toán, vốn đã giải ngân chỉ ước đạt 36% dự toán. Bộ Xây dựng đã có hướng dẫn điều chỉnh giá do biến động giá nguyên, nhiên liệu, tuy nhiên theo chia sẻ của Thứ trưởng Sinh: “chưa hề có dự án giao thông nào tôi khảo sát thực hiện việc điều chỉnh giá”.

Lĩnh vực đạt tỷ lệ giải ngân cao nhất đến nay lại là các dự án ODA. Cụ thể, ODA trong 8 tháng đầu năm đạt gần 1,7 tỷ USD, trong đó vốn vay là 1,5 tỷ USD. Giá trị giải ngân ODA tính dến thời điểm này đã đạt 1,3 tỷ USD, bằng 69% kế hoạch năm (cùng kỳ năm 2007 đạt 70%). Đây được xem là nỗ lực lớn trong bối cảnh chi phí xây dựng đang tăng cao, nhiều dự án lớn bị chậm trễ, thậm chí ngừng thi công.

Trái ngược với ODA, vốn đầu tư nước ngoài FDI tuy liên tiếp thiết lập những kỷ lục về vốn đăng ký song lại khá nghèo nàn vốn thực hiện. Tổng số vốn thực hiện tăng 32,1% so với cùng kỳ, nhưng trên thực tế chỉ đạt xấp xỉ 6 tỷ USD, trong khi vốn cam kết đã là hơn 47 tỷ USD. Với tốc độ giải ngân này, giải ngân cả năm 2008 khó có thể hoàn thành mục tiêu cả năm. Thứ trưởng Cao Viết Sinh cho rằng, để thúc đẩy giải ngân, cần phải làm rõ nguyên nhân chậm trễ của từng khu vực để có các giải pháp cụ thể.

Tám tháng đầu năm, bên cạnh những điểm sáng khá tích cực từ tăng trưởng sản xuất công nghiệp và dịch vụ, song vẫn có những điểm tối nhất định như giá vật tư, hàng tiêu dùng thiết yếu vẫn ở mức cao, tỷ lệ nhập siêu lớn, thị trường tiền tệ và chứng khoán diễn biến phức tạp. Đặc biệt, đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó khăn do giá cả leo thang, thiên tai, dịch bệnh. Bởi thế, dù đã thoát khỏi “vùng nguy hiểm”, song trong bốn tháng cuối năm nền kinh tế vẫn sẽ tiếp tục phải đối mặt với nhiều nguy cơ – Thứ trưởng Sinh khẳng định.

2009, nguy cơ thiếu điện sẽ trầm trọng hơn nữa

Tập đoàn điện lực Việt Nam EVN cho biết, tập đoàn này vẫn còn thiếu tới 10 nghìn tỷ đồng vốn trên 43 nghìn tỷ đồng nhu cầu vốn đầu tư. Trong khi đó, các Ngân hàng Thương mại không cho vay, hoặc chỉ cho vay đạt 60% yêu cầu so với các hợp đồng đã ký. Chưa kể, nhiều nhà đầu tư lớn như Tập đoàn Than khoáng sản, Tổng công ty Vinaconex đã rút khỏi nhiều dự án điện quan trọng. Tập đoàn EVN cho rằng không thể cáng đáng hết Tổng sơ đồ điện IV, nên cần phải chuyển một số dự án ra bền ngoài đầu tư, nhưng cái khó là không nhà đầu tư nào muốn vào, do lãi chỉ được 2% so với tổng số vốn (!). EVN cảnh báo việc các dự án điện chậm tiến độ, sự cố và phụ tải tăng cao sẽ khiến việc thiếu điện có nguy cơ trầm trọng hơn trong năm 2009.