Tương truyền vào năm 1885, khi vua chạy giặc tới đất Hương Khê, ngài được đức Thánh Mẫu báo mộng nên tránh được nhiều cuộc vây ráp. Nhằm ghi nhớ công ơn Thánh mẫu, vua phong tặng cho bà chức “Thượng đấng tối linh tôn thần”(một chức sắc lớn của thần linh), lập miếu thờ tự, đồng thời dâng bảo vật để nhân dân Phú Hòa thờ cúng Thánh mẫu.
Các bảo vật quý báu được cất giữ trong ngôi nhà đơn sơ như thế này. Ảnh Trần Long
Từ đó đến nay, bảo vật của vua Hàm Nghi được nhân dân Phú Hòa thay nhau cất giữ. Người được uỷ thác trông coi thường là các cố đạo hoặc những người cao tuổi uy tín được dân làng suy tôn.
Các bậc cao niên kể lại: Thời Pháp thuộc có một cố đạo được giao giữ bảo vật. Cố làm việc rất cẩn thận. Thế nhưng vì gia cảnh quá nghèo nên một trong 3 người con không kiềm chế được đã mang một con voi vàng sang Lào đổi một đàn trâu.
|
Cố dạo Trần Văn Nhung, người đang trông giữ các bảo vật. Trong tay ông là một trong hai thanh bảo kiếm vua Hàm Nghi tặng. Ảnh Trần Long |
Chẳng hiểu thế nào, vừa về đến làng, anh ta bị trâu húc chết. Người con thứ của cố đạo phát điên về nhà giết chết cả vợ lẫn con. Được tin, quá hoảng sợ, người đổi trâu vội vàng mang voi sang trả lại cho làng.
Xung quanh bảo vật mà vua Hàm Nghi ban tặng còn lưu truyền nhiều câu chuyện mang màu sắc tâm linh tương tự khiến cho sự thiêng liêng càng nhân lên gấp bội.
Quan điểm của dân làng Phú Hoà là dù khó khăn vất vả đến mấy cũng quyết tâm bảo vệ bằng được bảo vật vua ban, bởi đó là vinh dự hết sức lớn lao đối với dân làng. |
Vào những ngày lễ tết, khi nhân dân khắp nơi về thắp hương tưởng nhớ đến công ơn Thánh mẫu và tinh thần yêu nước của vua Hàm Nghi, bảo vật mới được đưa ra để mọi người cùng chiêm ngưỡng.
Dân làng Phú Hoà chỉ có một điều băn khoăn duy nhất là sự an toàn của các bảo vật. Bởi lẽ, bảo vật vẫn chỉ được cất giữ trong nhà dân với những biện pháp bảo quản đơn giản. Chưa nói tới việc bị kẻ xấu dòm ngó, những bảo vật này sẽ bị hao mòn, mục nát qua thời gian, nhất là đối với 8 bộ mũ áo triều thần.