Báo chí luôn đi đầu trong cuộc chiến chống tham nhũng

Báo cáo viên Catherine McKinley của ĐSQ Thụy Điển dẫn số liệu từ 5 tờ nhật báo lớn nhất Việt Nam trong năm 2006 - 2007 cho biết: Có tới  2.320 bản tin,  bài báo viết về nội dung phòng chống tham nhũng, trong đó, tập trung nhiều nhất vẫn là các bài phản ánh, điều tra, các thông tin về tham nhũng đất đai, xây dựng, hạ tầng cơ sở, giao thông, bộ máy hành chính...

Theo bà Catherine, tại Việt Nam, cơ quan thông tin có 3 vai trò trong PCTN, đó là theo dõi, phân tích hoạt động của Nhà nước; phản ánh các vụ việc tham nhũng; tạo diễn đàn tranh luận công khai.

"Điều này khẳng định báo chí sẵn sàng thực hiện tốt nhiệm vụ của họ để trả lời cho cả Nhà nước và nhân dân về vấn đề tham nhũng", bà Catherine phát biểu.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Thông tin & Truyền thông Đỗ Quý Doãn cho biết, có hàng ngàn nhà báo chuyên viết về điều tra PCTN. “Các vụ án liên quan đến tham nhũng, tiêu cực luôn được báo chí bám sát đưa tin, cập nhật hàng ngày, thậm chí hàng giờ”, ông Doãn nói.

Qua việc phản ánh về các vụ án tham nhũng, báo chí nhấn mạnh đến tính phi đạo đức của tham nhũng, duy trì và kích hoạt những giá trị chống tham nhũng khi tường thuật về những vụ tham nhũng, đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân. Các vụ án điển hình được báo chí đưa tin như vụ án Năm Cam, Mai Văn Dâu, Mạc Kim Tôn, Đề án 112, Lương Cao Khải, Nguyễn Đức Chi, Lã Thị Kim Oanh, PMU 18...

Đáng lưu ý, Thứ trưởng Doãn nhấn mạnh: Báo chí đã cung cấp thông tin ban đầu cho các cơ quan chức năng, điều tra phanh phui nhiều vụ việc tham nhũng, tiêu cực. Hàng loạt các vụ án liên quan đến tham nhũng đã được báo chí phản ánh góp phần làm lành mạnh hóa hoạt động công vụ ở các cơ quan nhà nước, nâng cao ý thức pháp luật cho người dân để làm tốt hơn vai trò giám sát hoạt động thực thi công vụ của công chức và đội ngũ lãnh đạo trong bộ máy công quyền.

“Trên thực tế, hầu hết các vụ tiêu cực lớn, dù thủ đoạn hành vi tham nhũng có tinh vi, phức tạp đến đâu, cũng khó qua được tai mắt của nhân dân, trong đó có báo chí. Báo chí luôn đi đầu trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng”, ông Doãn nói.

CBCC còn "né" cung cấp tin cho báo chí

Cả nước hiện có 712 cơ quan báo chí, trong đó 633 báo in, 68 đài PT-TH, một hãng thông tấn quốc gia, 13 báo điện tử và hàng ngàn trang tin điện tử cung cấp thông tin;

Bà  Catherine cho rằng, vấn đề là phải làm thế nào để việc tiếp cận thông tin của báo chí được tăng cường hơn nữa và cải thiện điều kiện tiếp cận thông tin cho báo chí về phòng, chống tham nhũng.

“Có thể cho phép báo chí sử dụng các nguồn thông tin không được nêu tên, thông tin ngoài văn bản, tức các văn bản chưa được công bố…”, bà Catherine đề nghị.

Cùng quan điểm, đại diện Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, cần đảm bảo cho cơ quan báo chí có đủ công cụ, hành lang pháp lý để tác nghiệp, đặc biệt là việc tác nghiệp liên quan đến phạm trù xử lý thông tin bí mật và nhấn mạnh sự chính xác của các thông tin được đăng tải. Trong đó, cần làm rõ hơn nữa những gì không được phép làm, có các tham chiếu về các biện pháp trừng phạt khi đưa tin sai, vì điều này hiện chưa được rõ ràng.

Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn thừa nhận, đôi khi có sự ngại ngần của một số CBCC khi tiếp cận với báo chí.  “Vì không phải ai cũng có đủ năng lực để trình bày những thông tin trước báo chí trong khi báo chí phải xử lý rất nhanh nên né tránh”, ông Doãn nói.

Cũng theo Thứ trưởng, về pháp lý, không có văn bản, quy định nào hạn chế, cản trở thực thi việc báo chí đấu tranh PCTN, tuy nhiên, việc phát huy quyền này đến đâu còn phụ thuộc năng lực, trình độ của nhà báo trong quá trình tác nghiệp. Trong thực tế, với tư cách là nhà báo, nhiều người còn chưa phát huy được quyền của mình trong quá trình điều tra, tiếp cận thông tin.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật báo chí đã đưa vào Kế hoạch xây dựng pháp luật, trong đó có Luật báo chí, sẽ được Quốc hội thông qua vào cuối 2009.

Luật Báo chí sửa đổi tới đây sẽ có những quy định bảo đảm để các nhà báo thực thi quyền của mình; giải quyết quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ của cơ quan báo chí; giải quyết hài hòa vai trò của cơ quan chủ quản với nhà nước và tờ báo, nhà báo.