Tại Cửa khẩu Tân Thanh, trong khi những xe kéo tay chở rau ra vào nhộn nhịp cả ngày, thì những xe hàng lớn chừng 3-4 tấn thường về khá muộn. 19h, xe chở rau Trung Quốc đầu tiên mới về đến Việt Nam.

Chuyên xuất thanh long, vải thiều sang Trung Quốc và nhập rau, củ từ Trung Quốc về VN, những ngày này, vợ chồng chị Hà đã phải tăng khối lượng nhập lên gấp nhiều lần trước đây.

Chị Đặng Thị Ngọc Hà, người buôn rau củ Trung Quốc cho biết: "Trước đây, chúng tôi chỉ đi xe cải tiến hơn 1 tấn, nhưng sau trận lụt vừa qua, phải tăng 7-8 tấn/ngày để chuyển về chợ Long Biên".
Vì chở rau khối lượng lớn, nên bắt buộc chị Hà phải đăng ký thủ tục kiểm dịch thực vật để thông quan. Từ 2 tuần nay, công việc của những cán bộ kiểm dịch thực vật trở nên bận rộn hơn. Trước đây, rau chủ yếu qua đường tiểu ngạch, nên theo quy định, nếu như Hải quan yêu cầu thì họ mới tiến hành kiểm dịch.

Ông Vũ Việt Dũng, kiểm dịch viên Trạm kiểm dịch Tân Thanh, Lạng Sơn cho biết: "Vì rau là mặt hàng không chịu thuế, nên chúng tôi chưa có quy định cụ thể cách thức kiểm tra và làm thủ tục như thế nào".

Trong khi rau nhập khẩu chính ngạch có kiểm dịch tại Lạng Sơn khá ít ỏi, một ngày chỉ 5-7 tấn, thì rau Trung Quốc vào Việt Nam lại chủ yếu qua đường tiểu ngạch. Không đếm được 1 ngày có bao nhiêu những chuyến xe kéo tay như vậy. Theo quyết định 254 của Thủ tướng Chính phủ, những hàng hóa này nếu có giá trị dưới 2 triệu đồng/người/ngày thì được miễn thuế nhập khẩu, vì thế thủ tục thông quan khá đơn giản.

Trong khi sự chủ động yêu cầu kiểm dịch từ phía Hải quan còn khá ít ỏi đối với lượng rau củ nhập tiểu ngạch, ngay cả việc nếu kiểm dịch viên tiến hành kiểm dịch thì cũng chỉ là kiểm tra sinh vật gây hại cho đồng ruộng Việt Nam, còn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật như thế nào, có đảm bảo cho sức khỏe người tiêu dùng hay không? thì với cơ quan kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu là quá sức.

Thực tế này đang đe dọa sức khỏe người tiêu dùng khi số rau này, thậm chí có cả rau thải loại cũng được người dân tận dụng đem về, đổ tại chợ đầu mối Long biên và len lỏi vào thành phố cũng như các tỉnh miền Bắc. Theo cánh buôn rau củ Trung Quốc, tại các cửa khẩu Lào Cai và Móng Cái, số lượng rau đang vào nhiều và mạnh hơn ở Lạng Sơn trong tình trạng rất khó kiểm soát.