Phiên xét xử sơ thẩm vụ “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” bằng cách dựng mộ giả, chiếm đoạt tiền đền bù giải phóng mặt bằng tại quận 2, TP.HCM, diễn ra không giống như bao phiên toà khác.
 
Các bị cáo không bị cảnh sát bảo vệ, hỗ trợ tư pháp áp giải ra xe phạm nhân, hay động đến còng số 8. Cứ đầu giờ sáng, họ đôn đáo cùng đón xe ôm đến hầu toà. Chiều, kết thúc phiên xét xử, họ cùng bắt xe về. Cả xóm cùng nhau đến… hầu toà!

Trong phiên toà, vị chủ tọa cứ tỏ ra tiếc nuối cho các hành vi phạm tội của các bị cáo. Vì suy nghĩ đơn giản đến ngờ nghệch, trình độ thấp, và tại cái nghèo, đã xô đẩy họ đến con đường phạm tội lúc nào chẳng hay…

32 cảnh đời

32 bị cáo trong vụ án “dựng mộ giả, chiếm tiền thật” là 32 cảnh đời.

Người từng là đảng viên, nhân viên chính quyền, như Bùi Văn Tây, Nguyễn Ngọc Khánh, nguyên nhân viên UBND phường An Khánh, quận 2; Phạm Minh Hoàng, Lê Tuyết Minh, nguyên nhân viên Ban bộ thường quận 2, bị truy tố tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ”, “Thiếu trách nhiệm, gây hậu quả nghiêm trọng”. Nhưng có người chỉ 2 bàn tay trắng.

32 bị cáo, chỉ có 6 người có trình độ 12/12. Trong khi có đến 18 người có văn hoá dưới 5/12, và 8 người còn lại có trình độ văn hoá từ 8 – 10/12.

32 bị cáo, có 5 người là nhân viên nhà nước. 9 người làm những việc không thường xuyên như phụ hồ, bốc xếp, mua bán vặt… Và có đến 18 bị cáo không việc làm, không nghề nghiệp.

32 bị cáo, chỉ người đứng đầu là Nguyễn Thị Kim Khanh có 2 tiền án cùng về hành vi “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, và Nguyễn Thị Ánh Nguyệt có 1 tiền sự về hành vi “gây rối trật tự công cộng”, số còn lại chưa từng đặt chân tới phòng xử án!

32 bị cáo, 32 hoàn cảnh, nhưng chung một điểm: Nghèo! Thậm chí, có người nghèo đến vặt vẹo. Đôi dép mòn đến sát gót chân nứt nẻ, được lê đến toà và bộ đồ bà ba cũ mềm của những người đàn bà có nước da sạm nắng, đủ để nói lên cuộc sống của họ.

32 bị cáo cúi gằm đầu, mỗi khi chủ toà phiên toà nói lên điều thuộc thế giới tâm linh. “Nếu có thế giới tâm linh, các bị cáo nghĩ gì về hành vi của các bị cáo?”, chủ toạ nói. Không ai trong số họ không biết chớ xúc phạm đến chốn linh thiêng đó, vậy mà chỉ vì vài triệu đồng, họ đã quên.

32 lời nói sau cùng của 32 bị cáo giống nhau, đều là những lời hối cải, ngộ ra cái sai của mình. Vị chủ toạ phiên toà nhìn các bị cáo với ánh mắt đầy vị tha dù biết rằng, trước pháp luật, mọi người đều được đối xử công bằng.

Bản án đề nghị của VKSND TP.HCM đủ nghiêm khắc nếu áp tuyên, nhưng vị chủ toạ cũng không kìm được cảm xúc, không tiếc những lời cảm thông dành cho các bị cáo.

Bài học

“Đây là bài học lớn nhất trong đời bị cáo. Chỉ vì vài triệu đồng, mà bị cáo đã lâm vào con đường tội lỗi. Bị cáo chỉ mong hội đồng xét xử xem xét, cho bị cáo về nhà để giáo dục con bị cáo không sai đường, lạc lối như bị cáo”, trong nghẹn ngào, Nguyễn Thị Ánh Nguyệt nói.

Qua 2 đời chồng, đến nay chị Nguyệt vẫn một mình nuôi đứa con nhỏ 9 tuổi, trong khi không nghề nghiệp. Với chị, số tiền 4,9 triệu đồng đã chiếm hưởng trong vụ “dựng mộ giả” không lớn. Thế nhưng, với hoàn cảnh của chị, cũng đủ để xoay xở một khoản nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.

Khi đứng tên trên hồ sơ di dời 6 mộ giả, chị không nhận thức được việc ký tên trong đống hồ sơ đó lại gây hậu quả như ngày hôm nay. Chị cả tin vào lời của bà Nguyễn Thị Kim Khanh. Trong số 18 triệu đồng chiếm được trên 6 mộ giả, chị Nguyệt chỉ chiếm hưởng 4,9 triệu, số còn lại, bà Khanh và đồng phạm chiếm trọn.

Thế nhưng, chị vẫn phải nộp số tiền đền bù, khắc phục hậu quả là 18 triệu đồng. Số tiền đủ lớn để khiến chị phải vất vả, phải chạy vạy khắp nơi để mượn, mong được giảm nhẹ hình phạt, mà không phản kháng gì.

“Thật đau lòng khi thấy số tiền chiếm hưởng của các bị cáo không lớn, nhưng phải đền bù gấp nhiều lần, trong khi hầu hết các bị cáo đều có gia cảnh khó khăn!”, vị chủ tọa nói. Hiện nay, số tiền đền bù, khắc phục hậu quả do các bị cáo nộp lại dư hơn 200 triệu so với tiền thiệt hại đã gây ra.

Trong lời nói sau cùng, chẳng bị cáo nào đả động gì đến số tiền bị phạt. Có lẽ với họ, việc hôm nay cả xóm phải đứng trước vành móng ngựa như thế này đã là hình phạt quá đắt.

“Bị cáo rất ăn năn, vì cần tiền, mà bị cáo đã lôi kéo nhiều người cùng phạm tội với mình. Bị cáo đã thấy cái sai của mình, nên bị cáo đã cầm cố nhà cửa để có tiền khắc phục hậu quả do bị cáo gây ra”, bị cáo đầu vụ Nguyễn Thị Kim Khanh nói.

Phiên toà bắt đầu từ ngày 23/6 và dự kiến kết thúc vào sáng 26/6. Nhưng có lẽ, với những bị cáo tội nghiệp này, bản án dành cho họ đã được tuyên!