Hội thảo đưa ra ý kiến tham luận của các đại biểu về dự thảo luật bồi thường, trong đó có ý kiến đóng góp của những người đã từng trải qua những án oan, phải ngồi tù, nay đòi bồi thường nhưng chưa được phê duyệt hoặc đã bồi thường nhưng chưa thảo đáng với những gì họ đã phải trải qua. Thiết nghĩ đây là một cách làm rất hay, bởi qua đó mới thấy rõ được những bất cập của luật bồi thường trước kia, một số điều khoản cần thêm hoặc bớt sao cho phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn.

Theo nghiên cứu của ông Nguyễn Đăng Dung – ĐH Quốc gia Hà Nội thì Lịch sử của chế độ chính trị phải bồi thường thiệt hại cho dân chúng có thể phân biệt thành ba thời kỳ:

Thời kỳ thứ nhất là thời kỳ của chế độ chính trị quân chủ chuyên chế, mà lập pháp không được phân thành một cành quyền lực. Quyền lực nằm hoàn toàn và tuyệt đối trong tay vua, gắn mật thiết với thần quyền. “Nhà nước là ta”, “Thiên hạ là của Trẫm”, Nhà Vua không bao giờ làm sai, và Nhà Vua không chịu trách nhiệm gì cả”. Đó là tập hợp những thành ngữ giải thích tại sao Vua /Nhà nước của chế độ chính trị phi dân chủ không phải bồi thường thiệt hại.  

Khi chế độ chính trị dân chủ tư sản thay thế cho chế độ chính trị phong kiến chuyên chế, thân quyền, với sự xuất hiện của nhà nước pháp quyền (The Rule of Law) thì chế độ bồi thường mới có thể đặt ra, nhưng vẫn còn những khoảng trống sáng tối cho sự bồi thường. Đó là những quyền miễn trừ của các quan chức cao cấp của nhà nước.

Sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai , thuật ngữ “trách nhiệm bồi thường thiệt hại nhà nước ” mới được một số nước biết đến. Trước đó là nhận thức đã là nhà nước thì không bao giờ sai, mà bao giờ cũng đúng, nên nguyên tắc “nhà nước được quyền miễn trừ” chi phối toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước và và các quan chức đảm nhiệm các nhiệm vụ thuộc chức năng của nhà nước. Nguyên tắc này được hình thành từ từ tế kỷ thứ XV tại Vương quốc Anh.

Nguyên tắc này được duy trì cho đến tận những năm đầu thế kỷ XX cho cả các nhà nước dân chủ tư sản.  Bước chuyển đầu tiên về việc bồi thường thiệt hại do các viên chức, công chức nhà nước gây ra bắt đàu ở Mỹ quốc. Tại nước này pháp luật của họ quy định: Nhà nước Hoa kỳ có thể bồi thường thiệt hại cho người bị hại, nếu như Quốc hội của họ đồng ý.  Quốc hội Hoa kỳ là cơ quan duy nhất có thẩm quyền thừa nhận hoặc phủ quyết việc áp dụng nguyên tắc miễn trừ trách nhiệm quốc gia. Sau những năm Chiến tranh Thế giới Thứ Hai, Quốc hội Hoa kỳ đã ban hành  Luật Khiếu kiện bồi thường thiệt hại. Nội dung của Luật này quy định phủ nhận nguyên tắc miễn trừ trách nhiệm quốc gia đối với việc bồi thường thiệt hại do các công chức nhà nước gây ra trong hoạt động hành chính. 

Luật bồi thường nhà nước đã ban hành nảy sinh nhiều vấn đề bất cập như: các lĩnh vực hoạt động mà Nhà nước phải chịu trách nhiệm bồi thường nằm trong phạm vi nào? Phạm vi áp dụng của Luật cần phải được xác định sao cho phù hợp với những điều kiện kinh tế xã hội của nước ta. Nhiều chuyên gia pháp lý trong nước nêu quan điểm chỉ nên quy định trách nhiệm bồi thường Nhà nước trong lĩnh vực hành pháp và tư pháp (quan điểm thứ hai). Mặt khác, nên quy định khái quát các điều kiện làm phát sinh trách nhiệm BTNN mà không liệt kê cụ thể các hành vi mà Nhà nước phải bồi thường; hay Luật phải quy định cụ thể từng trường hợp Nhà nước phải bồi thường khi gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức… Một nội dung không kém phần quan trọng là cơ quan nào sẽ đứng ra thay mặt Nhà nước bồi thường thiệt hại.

Ngoài ra, tại buổi hội thảo còn xuất hiện nhiều ý kiến đóng góp sửa đổi có chất lượng sát với tình hình thực tế.

Bồi thường thiệt hại là một biểu hiện của nhà nước dân chủ. Nó là một dạng của trách nhiệm nhà nước. Nhà nước dân chủ khác với các nhà phi dân chủ ở chỗ phải bồi thường thiệt hại cho người dân khi các chủ thể của nhà nước cũng như những  người được uỷ quyền đảm trách các công việc của nhà nước gây ra  theo quy định của pháp luật.  Chỉ bồi thường cho hoạt động quản lý hành chính, mà không cho các hoạt động lập pháp và tư pháp.