Lạm phát tăng trên 20% – mức lạm phát cao nhất kể từ năm 1992 đã là hồi chuông báo động cho nền kinh tế Việt Nam.

Giờ đây, người ta lo ngại rằng Việt Nam cần phải tiến hành những biện pháp cần thiết tương tự như những gì Quỹ Tiền tệ Quốc tế ở Thái Lan và Indonesia đã làm để cứu vãn cuộc khủng hoảng tài chính những năm 1997-1998. 

Những biện pháp như vậy bao gồm siết chặt chính sách tiền tệ và tài chính, cắt giảm triệt để chi phí công của chính phủ, giảm nhập siêu để người tiêu dùng hướng tới hàng hóa nội địa, rút ngắn khoảng cách cân bằng âm giữa nhập – xuất hiện nay.

Chính sách tiền tệ là công cụ chống lạm phát lúc này

Trong nỗ lực đẩy lùi lạm phát, chính phủ Việt Nam đã thi hành kế hoạch 7 điều vào cuối tháng 3 vừa rồi bao gồm: 1) thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa; 2) cắt giảm chi tiêu của chính phủ cũng như các dự án đầu tư công; 3) đặt sản xuất nông nghiệp làm trọng tâm chính; 4) thúc đẩy xuất khẩu nhằm giảm thâm hụt thương mại; 5) khuyến khích việc giảm thiểu tiêu dùng; 6) điều khiển các hoạt động của thị trường để tránh nạn đầu cơ tích trữ; và 7) ban hành các trợ cấp xã hội và lương thưởng để trợ giúp người nghèo. 

Thêm vào đó, chính phủ cũng đã quyết định kiểm soát việc xuất khẩu gạo và giữ giá nhiên liệu ổn định cho đến tháng 6.

Tuy nhiên, chỉ có một số những biện pháp kể trên sẽ là hữu dụng trong việc cách ly sức ép lạm phát, các biện pháp khác thì không. Trong môi trường lạm phát cao như hiện nay, một chính sách thu chi ngân sách vừa phải có lẽ sẽ thích hợp với Việt Nam hơn.

Mặt khác, quản lý hành chính giá cả và xuất khẩu có nguy cơ gây thêm bất ổn trong hệ thống, và tác động cũng không lâu bền. Goldman Sachs tin rằng Việt Nam nên đặt chính sách tiền tệ lên hàng đầu trong việc quản lý lạm phát, với gốc rễ của vấn đề lạm phát hiện nay mang tính chất tiền tệ (lượng cung tiền tăng mạnh).

Ngân hàng trung ương đã thi hành một số biện pháp để thắt chặt chính sách tiền tệ từ tháng 6 năm ngoái, bao gồm tăng tỷ lệ bắt buộc, sử dụng nghiệp vụ repo, phát hành tín phiếu, tăng lãi suất, nới lỏng biên độ tỷ giá để VNĐ tăng giá so với USD…

Tuy nhiên, theo nhận định của bản báo cáo, từ nay trở đi, Ngân hàng Nhà nước sẽ có ít đi sự lựa chọn chính sách để áp dụng. Và trong số những giải pháp còn lại, hai công cụ có nhiều linh động nhất là tăng lãi suất và kiểm soát tín dụng. 

Việt Nam mang trong mình tiềm năng phát triển và những điều kiện để trở thành con hổ châu Á

Không còn nhiều sự lựa chọn

Lãi suất: Động thái dỡ bỏ trần lãi suất huy động, ấn định lãi suất tối đa 18%/năm của Ngân hàng Nhà nước ngày 17/5 được các chuyên gia của Goldman Sachs đánh giá là một bước tiến tích cực trong việc chống lạm phát.

Rút thanh khoản: Kể từ khi Ngân hàng Nhà nước phát hành 20.000 tỷ tín phiếu bắt buộc trong tháng 3, tình trạng thắt chặt thanh khoản này đã tạo ra nhân tố rủi ro trong hệ thống.

Do đó, bản báo cáo cho rằng, đã đến lúc Ngân hàng Nhà nước nên tính đến chuyện cung cấp thanh khoản cho các ngân hàng, thay vì tiếp tục tìm cách hút bớt thanh khoản ngắn hạn.

Kiểm soát tín dụng: Tăng trưởng của tín dụng có khả năng bị kìm lại. Sau khi chứng kiến lượng tín dụng tăng tới 14.7% từ cuối năm 2007 tới 4 tháng đầu năm 2008 (so với 9.8% cùng kỳ năm ngoái), giám đốc ngân hàng trung ương mới đây yêu cầu cần có sự kiểm tra chính xác chất lượng tín dụng và những biện pháp kiềm chế việc vay tiền giành cho buôn bán cổ phần, đầu tư bất động sản và tài chính người tiêu dùng.

Tỷ giá hối đoái: Goldman Sachs dự báo, VND sẽ tiếp tục mất giá so với USD trong thời gian tới.

Dự đoán tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Goldman Sachs tin tưởng rằng Việt Nam mang trong mình tiềm năng phát triển và những điều kiện để trở thành con hổ châu Á về trung và dài hạn, và cũng thẳng thắn chỉ ra những nguy cơ ngắn hạn mà Việt Nam phải đối mặt. Cụ thể, Goldman Sachs nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý tiền tệ để giảm áp lực lạm phát trong thời gian tới.

Với tỷ lệ lạm phát CPI lên tới hàng chục trong vòng 6 tháng trở lại đây, ngày càng nhiều nhà đầu tư lo lắng về sự ổn định vĩ mô của Việt Nam. Lạm phát không những ảnh hưởng tới doanh thu của các doanh nghiệp, mà còn gây tác động tiêu cực tới khả năng tiêu dùng của các hộ gia đình. Nếu các biện pháp cần thiết không được tiến hành, sức ép quá nóng không được kìm hãm và lạm phát tiếp tục leo thang, khủng hoảng cân bằng thanh toán sẽ bị châm ngòi, đặt ổn định xã hội vào tình trạng bất ổn. 

Vì thế, các biện pháp tình thế cũng như trong vòng vài tháng tới là rất quan trọng đối với viễn cảnh vĩ mô của nền kinh tế Việt Nam. Trong 3 tháng trở lại đây, rõ ràng hệ thống chính sách nghiêng nhiều  sang thúc đẩy tăng trưởng hơn là kiểm soát lạm phát. Ông Nguyễn Thành Đô – vụ trưởng vụ Tài chính đối ngoại, Bộ Tài Chính Việt Nam cũng trao đổi với Bloomberg News rằng đấu tranh chống lạm phát giờ là mục tiêu hàng đầu của Việt Nam, cho dù điều đó đồng nghĩa với việc chấp nhận mức tăng trưởng thấp hơn. 

Với mục tiêu đúng đắn và chặt chẽ của chính phủ, khả năng hồi phục ổn định vĩ mô của Việt Nam sẽ là khá cao. Cho dù những bất lợi của việc lên giá các mặt hàng thế giới sẽ gây tác động tiêu cực cho việc phục hồi của kinh tế Việt Nam, Goldman Sachs cho rằng nền kinh tế này có thể xoay xở được mà không cần tới việc mở rộng tiền tệ nội địa. Và khi đã đạt được ổn định vĩ mô, tăng trưởng của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhu cầu nội địa cao hơn so với cung từ Mỹ.

Tuy thế, dự kiến tăng trưởng của Việt Nam vẫn sẽ ở dưới mức tiềm năng trong vòng 2 năm tới, để cho lạm phát dần đi xuống từ nay cho tới năm 2009. Goldman Sachs dự tính tăng trưởng GDP thực tế của Việt Nam năm 2008 sẽ là khoảng 7.3%, so với 8.5% năm 2007. Lạm phát vẫn sẽ tiếp tục ở ngưỡng cao cho tới cuối quý III năm nay, sau đó sẽ giảm dần, trung bình ở mức 19%. Còn với năm 2009, dự đoán tăng trưởng GDP là 7.8%, trong khi lạm phát giảm còn 10%.